Các môi trường hạn chế tiếp cận giao thông, giáo dục, nhà ở và việc làm sẽ làm cho quá trình hòa nhập xã hội của NKT trở lên khó khăn hơn cũng như góp phần làm cho tình trạng nghèo đói của NKT trở lên trầm trọng hơn
Một đoạn đường xoắn ốc với một đường cong nhẹ nhàng uốn lượn xung quanh trong một dốc thẳng đứng bên trong của một tòa nhà.

Một ví dụ về một công trình được xây dựng theo nguyên tắc thiết kế phổ quát tại khu giảng đường Ed Roberts ở Berkeley, California

Thiết kế phổ quát

Thiết kế phổ quát là thiết kế sản phẩm, môi trường và các sản phẩm thông tin liên lạc đảm bảo tất cả mọi người đề có thể sử dụng được ở mức độ tối đa có thể mà không cần phải điều chỉnh hoặc thiết kế chuyên biệt.

Theo Ron Mace – một kiến trúc sư bị bại liệt khi còn nhỏ và sử dụng xe lăn, thiết kế phổ quát là "không phải là một phát minh khoa học, một phong cách, hay một cái gì đó độc đáo. Thiết kế phổ quát chỉ đòi hỏi nắm bắt đúng về nhu cầu và thị trường và một cách tiếp cận tương xứng để đảm bảo tất cả mọi thứ mà chúng ta thiết kế và xây dựng đều có thể sử dụng được ở mức độ cao nhất có thể".

Tiếp cận chính là vấn đề liên quan đến bình đẳng và công bằng

Cơ sở hạ tầng công cộng, các tòa nhà và các khu đô thị có thể hỗ trợ, thúc đẩy hòa nhập và tham gia xã hội, nhưng mặt khác cũng có thể là rào cản gây cản trở đối với NKT. Các môi trường hạn chế tiếp cận giao thông, giáo dục, nhà ở và việc làm sẽ làm cho quá trình hòa nhập xã hội của NKT trở lên khó khăn hơn cũng như góp phần làm cho tình trạng nghèo đói của NKT trở lên trầm trọng hơn. Chúng ta phải nhận ra rằng thiết kế đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của mọi người và có thể giúp cải thiện cuộc sống của NKT một cách đáng kể.

Thiết kế phổ quát hay thiết kế dễ tiếp cận?

Mục đích của thiết kế dễ tiếp cận là đáp ứng nhu cầu của NKT. Hoa Kỳ bắt đầu nâng cao nhận thức về thiết kế dễ tiếp cận sau khi thông qua Luật NKT Hoa Kỳ năm 1990. Luật này yêu cầu các công trình công cộng và tư nhân phải đảm bảo dễ tiếp cận đối với NKT. Thiết kế dễ tiếp cận được quy định cụ thể thông qua các tiêu chuẩn kỹ thuật trong Hướng dẫn kèm theo Luật NKT Hoa Kỳ về tiếp cận.

Thiết kế phổ quát là một khái niệm rộng hơn và nhằm đáp ứng nhu cầu của tất cả mọi người, chứ không chỉ NKT. Mặc dù thiết kế phổ quát không phụ thuộc vào các tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc các quy chuẩn xây dựng nhưng nó đi kèm một bộ nguyên tắc.

Các nguyên tắc của thiết kế phổ quát

1. Công bằng trong sử dụng

Thiết kế phổ quát không gây bất lợi hoặc kỳ thị cho bất kỳ nhóm người sử dụng nào.

  • Cung cấp các phương tiện sử dụng như nhau cho tất cả người dùng: giống nhau trong trường hợp có thể; hoặc tương đương.
  • Tránh phân biệt hoặc kỳ thị bất kỳ người sử dụng nào.
  • Phải có quy định về riêng tư, an ninh và an toàn cho tất cả người dùng.
  • Đảm bảo thiết kế phải phù hợp với tất cả người dùng.

2. Linh hoạt trong sử dụng

Thiết kế phải phù hợp với các cá nhân có nhu cầu và khả năng khác nhau.

  • Đảm bảo người dùng có thể lựa chọn phương pháp sử dụng.
  • Đảm bảo người dùng có thể truy cập và sử dụng bằng tay trái hoặc tay phải.
  • Đảm bảo tạo điều kiện để người dùng có thể sử dụng công trình một cách chính xác theo nhu cầu.
  • Đảm bảo tính thích ứng với tốc độ của người dùng.

3. Đơn giản khi sử dụng

Thiết kế phải dễ hiểu đối với người dùng cho dù họ có kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng ngôn ngữ hoặc mức độ tập trung như thế nào.

  • Loại bỏ sự phức tạp không cần thiết.
  • Nhất quán với mong đợi và trực giác của người dùng.
  • Phù hợp với người sử dụng có khả năng ngôn ngữ và đọc viết khác nhau.
  • Sắp xếp thông tin phù hợp với tầm quan trọng của thông tin.
  • Đảm bảo người dùng có thể phản hồi trong và sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

4. Dễ nhận biết thông tin

Thiết kế phải đảm bảo truyền tải thông tin cần thiết cho người dùng một cách hiệu quả, bất kể điều kiện xung quanh hay khả năng cảm nhận của người sử dụng.

  • Sử dụng các phương thức khác nhau (hình ảnh, lời nói, xúc giác) để truyền tải các thông tin cần thiết.
  • Đảm bảo sự tương phản đầy đủ giữa thông tin thiết yếu và môi trường xung quanh.
  • Tối đa hóa "sự phù hợp" của các thông tin thiết yếu.
  • Phân biệt các yếu tố bằng những cách có thể mô tả được (tức là phải đảm bảo thiết kế làm sao để chúng ta có thể chỉ đường, hướng dẫn cách đi, v.v…).
  • Đảm bảo tương thích với các kỹ thuật hoặc thiết bị khác nhau sử dụng bởi những người gặp khó khăn về các chức năng giác quan.

5. Đảm bảo các sai sót sẽ có tác động tiêu cực ở mức nhỏ nhất

Thiết kế phải đảm bảo giảm thiểu nguy cơ và những hậu quả bất lợi từ những hành động vô thức/không cố ý.

  • Sắp xếp các yếu tố để giảm thiểu các nguy hại và sai sót: các yếu tố được sử dụng nhiều nhất phải là các các yếu tố dễ tiếp cận nhất; các yếu tố nguy hại cần được loại bỏ, cách ly hoặc che chắn.
  • Cung cấp các cảnh báo về các mối nguy và các sai sót tiềm ẩn.
  • Cung cấp các tính năng thiết kế an toàn.
  • Không khuyến khích hành động vô thức trong những nhiệm vụ đòi hỏi sự cảnh giác.

6. Không mất sức

Thiết kế làm sao để công trình có thể được sử dụng hiệu quả và thoải mái, và tốn ít sức lực nhất khi sử dụng, vận hành.

  • Cho phép người sử dụng duy trì cơ thể ở vị trí trung lập.
  • Sử dụng các lực một cách hợp lý.
  • Giảm thiểu các hành động lặp đi lặp lại.
  • Giảm thiểu việc mất sức

7. Kích cỡ và không gian để tiếp cận và sử dụng

Đảm bảo kích thước và không gian thích hợp để tiếp cận, với, thao tác và sử dụng, bất kể người dùng có kích thước cơ thể, tư thế hoặc di chuyển như thế nào.

  • Đảm bảo tầm nhìn rõ ràng đến các điểm quan trọng cho bất kỳ người sử dụng ngồi hay đứng.
  • Đảm bảo tầm với thoải mái đến tất cả các điểm cho bất kỳ người sử dụng ngồi hay đứng.
  • Đảm bảo phù hợp với các kích cỡ tay và tư thế nắm tay khác nhau.
  • Đảm bảo có đủ không gian trong trường hợp người dùng phải sử dụng các thiết bị trợ giúp hoặc trợ giúp cá nhân.

Dưới đây là các nguồn thông tin tham khảo thêm về thiết kế phổ quát

Viện Thiết kế lấy Con người làm Trung tâm

Đại học Washington

Cục Trẻ em, Thanh niên và Gia đình Na Uy (2012)

Chính phủ Úc – Cơ quan Phát triển Quốc tế Úc (2013)

Liên Hợp Quốc (2014)

 

BẠN làm gì để cải thiện quyền của NKT?

Hãy chia sẻ cho chúng tôi biết về chiến luợc của bạn.

Chia sẻ ngay bây giờ!