Nhóm khảo sát tiếp cận Việt Nam đã nhận được hỗ trợ từ chính phủ đối với vấn đề giao thông tiếp cận thông qua các thư kiến nghị dựa vào bằng chứng và vận động cộng đồng.
A women using a wheelchair enters a bus on a ramp and a companion pushes her wheelchair.

An accessible bus in Vietnam.

 

Các thành tựu đạt được 

Giống như nhiều nước khác, người khuyết tật Việt Nam có rất ít cơ hội tiếp cận giáo dục, việc làm, các dịch vụ y tế và sử dụng các phương tiện giao thông công cộng. Nguyên nhân của thực trạng này là do thiếu nguồn nhân lực, sự thấu hiểu về lợi ích của những cơ sở hạ tầng tiếp cận, các dịch vụ hỗ trợ cũng như nhận thức về các vấn đề khuyết tật còn nhiều hạn chế.

Cơ sở hạ tầng và giao thông công cộng không tiếp cận đối với người khuyết tật đang thực sự là rào cản nghiêm trọng cản trở người khuyết tật sống độc lập. Chẳng hạn, xe buýt không có dốc lên thuận lợi cho người dùng xe lăn và họ thường bị phớt lờ khi đợi xe ở các trạm do nhận thức sai lệch của một số tài xế. Và như vậy, người khuyết tật sẽ bị lỡ việc học hoặc trễ giờ làm.

Là thành phố lớn nhất Việt Nam, thành phố Hồ Chí Minh đang trong giai đoạn triển khai xây dựng hệ thống tàu điện ngầm. Chính vì vậy, hệ thống giao thông công cộng chính vẫn là mạng lưới các tuyến xe buýt. Hiện thành phố ước tính có hơn 150 tuyến xe buýt với 2.500 xe nhưng hầu hết đều không tiếp cận đối với người khuyết tật: không dốc lên cho người dùng xe lăn, không trạm dừng tạo thuận tiện cho người khuyết tật sử dụng. 

Đề cập đến vấn đề này, một tổ chức xã hội của người khuyết tật đã thành lập nhóm khảo sát tiếp cận để làm việc với chính quyền thành phố. Kết quả của sự nổ lực đó là thành phố đã đầu tư 2 xe buýt hoàn toàn tiếp cận dành cho người khuyết tật và những người điều hành xe buýt cũng được tham gia các khoá tập huấn kỹ năng hỗ trợ người khuyết tật.

Các yếu tố thành công 

Năm 2012, Ủy Ban Nhân Dân Thành phố phê duyệt dự án thay mới 1.680 xe buýt sử dụng năng lượng xanh nhằm giảm khí thải và gây ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, dự án không đề cập đến việc tạo thuận tiện cho người khuyết tật sử dụng loại hình giao thông công cộng này. Do đó, Trung tâm Khuyết tật và Phát triển (DRD), tổ chức xã hội của người khuyết tật đã gửi kiến nghị yêu cầu Ủy ban Nhân dân Thành phố và Sở giao thông công chánh bao hàm người khuyết tật vào các dịch vụ giao thông công cộng. Mặc dù nhận được phản hồi từ phía chính quyền, nhưng kế hoạch hỗ trợ người khuyết tật đi xe buýt như thế nào vẫn chưa rõ ràng cụ thể.

Bước tiếp theo, DRD khởi động chiến dịch tiếp cận nhằm đẩy mạnh việc hiểu biết về vấn đề tiếp cận cho cả người khuyết tật và không khuyết tật. Một nhóm cộng tác viên do nhóm khảo sát tiếp cận hình thành đạ thực hiện việc kiểm tra tính tiếp cận của các phương tiện giao thông công cộng, cả về mặt rào cản vật lý lẫn thái độ. Nhóm cũng thực hiện việc vận động thu thập hơn 500 chữ ký ủng hộ.

Dựa trên những căn cứ thu thập được, DRD tiếp tục gửi kiến nghị thứ hai đến Bộ giao thông vận tải, Ủy ban Nhân dan, Sở giao thông công chánh Tp. HCM và các cơ quan liên quan bao gồm Sở Lao động thương binh và xã hội. Lần này, DRD nhận được tin vui từ Ủy ban Nhân dân Tp. HCM về việc đầu tư 2 xe buýt hoàn toàn tiếp cận và một số xe buýt sàn thấp tạo thuận lợi cho người đi lại khó khăn có thể sử dụng. Thêm vào đó, DRD cũng tổ chức một số chương trình tập huấn về cách trợ giúp hành khách khuyết tật dành cho tài xế và nhân viên soát vé. Mặc dù số lượng xe buýt tiếp cận không nhiều, nhưng đây là một sự khởi đầu tốt cho việc thúc đẩy đầu tư xe buýt tiếp cận tại Việt Nam và sự quan tâm của chính phủ.

Những năm gần đây, DRD còn là nơi cung cấp tư vấn về mặt kỹ thuật trong lĩnh vực xây dựng và giao thông tiếp cận đối với Ban quan lý dự án tàu điện ngầm và Trung tâm quản lý và điều hành vận tải hành khách công cộng Tp. HCM. 

Nói về động lực nhằm vận động hệ thống xe buýt tiếp cận tại Việt Nam, đại diện DRD, bà Lưu Thị Ánh Loan cho biết chúng tôi học hỏi kinh nghiệm từ Mỹ, đặc biệt là Luật Người Khuyết Tật ở Mỹ (ADA). Bà nói:

"​Tôi đến Mỹ trong một khóa đào tạo về lãnh đạo dành cho phụ nữ khuyết tật nằm 2006 và tôi không thể nào quên được cái ngày mà tôi khám phá và trải nghiệm xe buýt tiếp cận ở đó. Tôi đã mơ đến một ngày những người khuyết tật Việt Nam có thể nhìn thấy và trải nghiệm loại hình này”.

Giới thiệu về tác giả 

Trung tâm Khuyết tật và Phát triển (DRD) có trụ sở tại Tp. HCM là cơ quan hoạt động hướng đến một xã hội hòa nhập và không rào cản, nơi mà người khuyết tật có năng lực tham gia đầy đủ và bình đẳng vào tất cả các hoạt động xã hội. DRD giúp xây dựng năng lực cho cộng đồng người khuyết tật và đồng hành cùng họ trong nhiều chương trình vận động chính sách. Sử dụng phương pháp tạo sự tham gia, DRD có thể vận động nguồn lực cộng đồng hiệu quả và giúp người khuyết tật thêm tự tin để lên tiếng nói cho quyền của họ. Thông tin chi tiết về DRD http://www.drdvietnam.org

Loan Luu, Đại diện DRD

BẠN làm gì để cải thiện quyền của NKT?

Hãy chia sẻ cho chúng tôi biết về chiến luợc của bạn.

Chia sẻ ngay bây giờ!