Một nhà vận động vì quyền của NKT Pê-ru đã giúp người lớn và trẻ em khuyết tật ở Pê-ru tiếp cận với sách dễ dàng hơn
Một người phụ nữ ngồi tại bàn, trước một máy khuếch đại chữ. Chị đặt trên máy một cuốn sách đang mở, mặt chữ cần đọc xoay lên trên, và máy hiển thị chữ dưới dạng cỡ lớn lên một màn hình. Chị có thể đọc được phần văn bản cỡ lớn đó trên màn hình.

Elizabeth Francisca Campos Sánchez từ Pê-ru đang sử dụng máy khuếch đại chữ để đọc một cuốn sách in

Các thành tựu đạt được 

Ở Pê-ru, sách dưới các định dạng dễ tiếp cận hiếm đến mức nhiều người khiếm thị phải tự chép sách cho mình bằng chữ nổi, với bút dập chữ và bàn dập. Nếu đây là trường hợp của một em gái 10 tuổi, chúng ta sẽ phải tự hỏi tại sao em phải làm công việc mệt nhọc này cho mình. Ở độ tuổi đó, lẽ ra em phải được tận hưởng thời gian rảnh rỗi. Với thực tế là nhà nước Pê-ru cung cấp nguồn lực cho phép trẻ em đi học ở trường công được nhận sách giáo khoa, em gái trong ví dụ trên cũng là người Pê-ru như bao trẻ em khác và có quyền được đọc như những trẻ em khác. Hãy cùng xem xét một ví dụ khác: một người lớn không thể nhìn được nữa do tuổi già. Ông ta chia sẻ rằng ông yêu tiểu thuyết của Isabel Allende suốt cả cuộc đời. Giờ ông chỉ có một mong muốn duy nhất là được đọc lại những cuốn sách yêu thích của mình. Người đàn ông lớn tuổi này đã làm việc và đóng thuế như bao người dân Pê-ru khác, nhưng ông lại không thể tiếp cận được những cuốn sách này.

Lẽ ra những trường hợp này không còn xảy ra trong thế kỉ 21, khi mà công nghệ đã mang lại những trợ giúp lớn lao cho người khiếm thị qua việc tạo ra các thiết bị chữ nổi, máy đọc chữ và các thiết bị khác. Tiếp cận thông tin là một nhu cầu thiết yếu. Những công cụ trợ giúp giúp người khiếm thị nói chung có thể sống độc lập, giúp trẻ em khiếm thị có thể đọc như những trẻ em khác, và giúp người cao tuổi có thể tiếp tục thụ hưởng đời sống văn hóa như những công dân khác.

Điều này khiến tôi tự hỏi tại sao Pê-ru chưa có những dịch vụ như thế này. Và tôi nhận ra rằng vấn đề không hẳn là do thiếu nguồn lực, mà là do thiếu ý chí chính trị. Sự thiếu sót nằm ở chỗ chúng ta cần phải nhìn ra nhu cầu thiết yếu của tất cả mọi người và coi đó là trách nhiệm của mình. Khả năng tiếp cận cho người khuyết tật (NKT) cần phải được nhìn nhận không phải như điều gì xa vời với trải nghiệm của mình, mà như một sự nhắc nhở về cam kết xã hội của chúng ta, sao cho mọi dịch vụ đều thực sự dành cho tất cả mọi người.

Tôi nghĩ rằng, là một NKT, ta cần phải góp phần vào giải pháp cho vấn đề này, bởi chính chúng ta là những người đang phải đối mặt với tình trạng thiếu khả năng tiếp cận tới các dịch thiết yếu. Do đó, qua tìm kiếm trên Internet và một chuyến đi tới Mỹ gần đây, tôi đã có cơ hội tìm hiểu về các công nghệ mới và cách người khiếm thị nhận được sách dưới các định dạng dễ tiếp cận ở các nước khác. Khi dự một hội thảo ở Washington D.C., Mỹ, tôi cũng có dịp đến thăm một thư viện công cộng, nơi có một trung tâm dịch vụ tiếp cận, và 7 trong số 10 nhân viên trung tâm là NKT. Ở trung tâm này, người dùng được hướng dẫn cách sử dụng các định dạng đọc khác nhau. Điều này rất quan trọng đối với tôi, bởi NKT cần được biết các định dạng khác nhau và tự lựa chọn định dạng nào để sử dụng cho mình. Thí dụ, nếu tôi đọc một cuốn tiểu thuyết, tôi thích dùng định dạng sách nói hoặc sách dưới dạng số hóa, nhưng với các văn bản ngắn, tôi thích dùng sách chữ nổi hơn.

Giờ đây, tại Pê-ru, chúng tôi đã đạt được những tiến bộ quan trọng trong lĩnh vực này. Chúng tôi đã có một thư viện cung cấp sách dưới các định dạng dễ tiếp cận. Ngoài ra, Pê-ru đang xây dựng Kế hoạch quốc gia mới về trình độ đọc viết. Kế hoạch này đang xem xét nhu cầu của trẻ em mù hoặc thị lực yếu. Chính phủ của chúng tôi đã cam kết cải thiện sự tiếp cận sách ở các định dạng thay thế qua việc phê chuẩn Công ước Marrakesh.

Các yếu tố thành công 

Tạo ra một nơi mà tất cả mọi người đều có thể đọc

Thư viện Ricardo Palma tại quận Miraflores, Pê-ru đang triển khai một dự án cung cấp tất cả những gì cần thiết để biến thư viện thành một nơi thân thiện và dễ tiếp cận cho tất cả mọi người. Thư viện này giờ là nơi ai cũng có thể hưởng niềm vui đọc sách, cho dù bạn có khuyết tật về mắt hay không. Điều này đã trở thành sự thực nhờ có những cơ sở hạ tầng, trang thiết bị sau:

  • Các máy đọc có thể nhận diện chữ in qua một máy ảnh, và sao lại chữ dưới dạng tiếng
  • Các màn hình ti vi mạch kín cho phép người có thị giác yếu đọc chữ dưới dạng cỡ lớn
  • Các máy tính với màn hình DVD cho phép người dùng đọc văn bản dưới các định dạng số hóa
  • Các bộ sách in, sách nói, sách được số hóa, và sách chữ nổi
  • Dịch vụ hỗ trợ đọc cho những người không sử dụng công nghệ
  • Phòng rộng rãi cho những người dùng xe lăn

Không thể phủ nhận rằng những người phụ trách thư viện không hẳn đã nắm bắt được những công nghệ mới cho phép người mù hoặc thị lực yếu tiếp cận tài liệu lưu trữ trong các cơ sở hoặc trang web của thư viện. Khi thư viện nói trên bắt đầu các dịch vụ tiếp cận, tôi tiếp cận cán bộ thư viện với tư cách một người khiếm thị đã biết về các công nghệ đó, để chúng tôi có thể cùng nhau lên kế hoạch về các dịch vụ sẽ được cung cấp. Cùng với nhau, chúng tôi đã quyết định rằng các dịch vụ nên ở mức đơn giản như cung cấp sách nói và kính lúp bởi chúng tôi biết rằng 50% số NKT ở địa phương ở độ tuổi ngoài 65 - theo các kết quả khảo sát hộ gia đình được tiến hành gần đây.

Nếu các hội đồng thành phố không có nguồn lực để đầu tư vào các vấn đề văn hóa tinh thần, quý vị có thể cân nhắc tiếp cận nguồn Ngân Sách Tham Gia (nguồn quỹ cấp bởi Bộ Kinh Tế và Tài Chính dành cho các hội đồng khu dân cư). Quý vị có thể tác động tới các hội đồng khu dân cư để giúp những dự án kiểu này được đề xuất lên Bộ Kinh Tế và Tài Chính.

Kết hợp đưa vấn đề tiếp cận vào các chương trình sáng kiến quốc gia

Pê-ru đang xem xét vấn đề nhu cầu tiếp cận của người khiếm thị trong Kế hoạch về trình độ đọc viết giai đoạn 2016-2021. Tôi được mời tham dự vào sáng kiến này để giúp đảm bảo rằng hành động của kế hoạch này thực sự dễ tiếp cận với người khiếm thị. Chúng tôi đang trong quá trình tạo ra cuốn sách chữ nổi đầu tiên về các loài động vật ở Pê-ru, và lan tỏa hệ thống chữ nổi tới các trường học ở quận huyện nơi có trẻ em khiếm thị trong số học sinh của họ.

Thúc đẩy thực thi các công ước quốc tế

Ở Pê-ru, để Công ước Marrakesh được phê chuẩn, một nhóm những người khiếm thị chúng tôi đã đặt ra một mục tiêu: Pê-ru trở thành thành viên của thỏa thuận quốc tế quan trọng này, để những người khiếm thị như chúng tôi có thể cải thiện khả năng tiếp cận sách dưới các định dạng dễ tiếp cận. Để làm được điều này, chúng tôi phải tới văn phòng một số cơ quan như Bộ Ngoại giao, Viện Bảo vệ Cạnh tranh Sở hữu Trí tuệ, Bộ Quốc phòng và Tài chính, và Thư viện Quốc gia, là những cơ quan chịu trách nhiệm về việc thực thi công ước này. Đây không phải là một nhiệm vụ dễ dàng hay nhanh chóng. Điều quan trọng là không bỏ cuộc khi một cánh cửa không mở ra, đi tìm đồng minh giúp đỡ chúng tôi, và tìm được thời điểm thích hợp để tiếp cận các quan chức ra quyết định.

Một trong những khó khăn lớn nhất của chúng tôi là Thư viện Quốc gia _ cơ quan đầu mối về sách và việc đọc - không đáp lại yêu cầu từ phía Bộ Ngoại giao lấy ý kiến của Thư viện về công ước này. Vì vậy, chúng tôi đã tham dự một triển lãm tại Thư viện Quốc gia để tiếp cận vị giám đốc thư viện vì vị giám đốc đó có một bài thuyết trình tại sự kiện này. Chúng tôi đã chờ để tiếp cận vị giám đốc trong suốt thời gian diễn ra sự kiện, và khi sự kiện kết thúc, chúng tôi đã tiếp cận và trao đổi với vị giám đốc về Công ước Marrakesh và việc ông công khai cam kết thực hiện công ước đó sẽ quan trọng như thế nào.

Có thể nói đó là một kết quả vô cùng quan trọng. Nhưng nhiệm vụ của chúng tôi chưa kết thúc ở đó. Với sự ủng hộ của một nghị sĩ, chúng tôi phải tiếp tục cho đến khi nào chúng tôi có thể nộp tài liệu công ước lên cơ quan lập pháp và đảm bảo rằng Ủy Ban Đối Ngoại sẽ ưu tiên và duyệt cho công ước đó được đưa ra nghị viện để bỏ phiếu phê chuẩn. Sau đó, chúng tôi thông tin cho tất cả các nhóm nghị sĩ về lợi ích mà công ước sẽ mang lại cho người khiếm thị nếu Pê-ru phê chuẩn nó. Chúng tôi cũng thành công trong việc tác động lên truyền thông đại chúng để họ ủng hộ vấn đề này. Để bảo đảm công ước có hiệu lực, chúng tôi phải tiếp tục duy trì truyền thông với Bộ Ngoại Giao cho đến cuối quá trình phê chuẩn (hồ sơ được đặt tại Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Quốc tế (WIPO) ở Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ).

Đối với tôi, Công ước Marrakesh là một cơ hội để cải thiện khả năng tiếp cận với việc đọc sách báo cho người khiếm thị, không chỉ bằng cách nhận sách dưới các định dạng thay thế từ các nước khác mà còn khuyến khích việc chuyển thể sách từ Pê-ru để chúng tôi có thể chia sẻ văn học nước mình với bạn bè từ các nước khác.

Giới thiệu về tác giả 

Bà Elizabeth Francisca Campos Sánchez hiện đang làm việc tại Ủy ban Phụ nữ Khiếm thị Pê-ru (CODIP) tại thủ đô Lima, Pê-ru. Bà là giám đốc điều hành và người lãnh đạo Phong trào Quốc gia về quyền được đọc.

Với tư cách là giám đốc điều hành của CODIP và một thành viên tích cực của nhóm Bàn tròn về quyền và khuyết tật, dưới sự điều hành của Điều phối viên quốc gia về nhân quyền, bà Campos tích cực cổ vũ cho quyền của NKT, đặc biệt là phụ nữ khuyết tật, ở Pê-ru. Bà tiến hành các dự án vận động và điều phối công việc với các DPOs khác (các tổ chức của NKT) và các tổ chức phi lợi nhuận về nhân quyền, bao gồm việc quản lý một chương trình tập huấn về học phần BRIDGE gần đây. Bà Campos có nhiều năm kinh nghiệm làm việc cho quyền của thanh thiếu niên và người trưởng thành khiếm thị, hướng dẫn sử dụng công nghệ hỗ trợ và cung cấp hỗ trợ kĩ thuật dưới nhiều dạng khác nhau. Hiện nay, bà đang vận động cho việc cung cấp mô tả âm thanh và phụ đề chi tiết cho người khiếm thị và khiếm thính. Bà Campos đặc biệt quan tâm tới giáo dục hòa nhập và trao quyền hiệu quả cho phụ nữ khuyết tật trong mọi lĩnh vực của xã hội.

BẠN làm gì để cải thiện quyền của NKT?

Hãy chia sẻ cho chúng tôi biết về chiến luợc của bạn.

Chia sẻ ngay bây giờ!