1
People with Disabilities are Experts
2
Full Participation
3
Cross-Disability Coalitions
4
Champions for your Cause
5
Defining Disability
6
Reasonable Accommodations
Սկզբունք 6:

Խելամիտ հարմարեցումներ

Խելամիտ հարմարեցումները անհրաժեշտ են, որպեսզի հարթեցվի խաղադաշտը այնպես, որ հաշմանդամություն ունեցող անձինք կարողանան ունենալ նույն հնարավորություններն ու իրավունքները, ինչպես իրենց ոչ հաշմանդամ հասակակիցները:

Այլընտրանքային ձևաչափերը, ինչպիսիք են բրայլյան և խոշոր տպագիրները, նմուշներ են խելամիտ և քիչ ծախսատար հարմարեցումների:

Փիլիսոփայություն 

Հաշմանդամություն ունեցող անձինք չունեն մասնակցության հավասար իրավունքներ, եթե նրանք ստիպված են միայնակ հաղթահարել ֆիզիկական խոչընդոտներ և վաղեմի գործողություններ, որոնք նրանց առանձնացնում են: Անվասայլակից օգտվողի իրավունքը, որպեսզի վերջինս կարողանա աստիճաններով շենք մտնել և ավտոբուսից օգտվել, պարզապես «դատարկ»  իրավունք է: Լավ համալսարան հաճախելու իրավունքը «անիմաստ»  է լսողության խնդիր ունեցողի համար, եթե նրա համար չեն ապահովում դասեր ժեստերի լեզվի թարգմանչի մասնակցությամբ:

Արդյունքում, հաշմանդամություն ունեցող անձանց  իրավունքների օրենքները չեն կարող պարզապես շնորհել այնպիսի իրավունքներ հաշմանդամություն ունեցող անձանց, որոնք կստեղծեն հավասար հնարավորություններ բոլորի համար:  «Խելամիտ հարմարեցումներ»  տերմինը հորինվել է՝ արտահայտելու տարբեր տեսակի հարմարեցումներ, որոնք հաշմանդամություն ունեցող անձանց կտան նույն հնարավորությունները, ինչպես հաշմանդամություն չունեցողներին, և նրանք կկարողանան ապրել լիարժեք կյանքով իրենց համայնքներում:

Չնայած խելամիտ հարմարեցումները կարող են պահանջել նախնական ներդրումներ, շատ դեպքերում այդ գումարը համեմատաբար փոքր է: Երբ դուք մտածում եք  համայնքների ուժեղացման և համայնքի անդամների կյանքի բարելավման մասին, խելամիտ հարմարեցումների համար արվող ներդրումները տնտեսապես ձեռնտու են, քանի որ դա թույլ կտա հաշմանդամություն ունեցող բնակչությանը լինել հասարակության ակտիվ անդամներ՝  ստանալով կրթություն, նպաստելով աշխատուժին, և ամբողջովին դառնալ հասարակության համար պիտանի մարդիկ: 

Օրինակ 

Խելամիտ հարմարեցումների օրինակներ են՝

  • Աշխատավայրում բարձրացնել գրասեղանը, որպեսզի այն մատչելի լինի սայլակից օգտվողի համար
  • Օժանդակ տեխնոլոգիաների կամ այլընտրանքային ձևաչափերի  տրամադրում տեսողության խնդիրներ ունեցող անձանց
  • Տրամադրել լրացուցիչ ժամանակ կամ հանգիստ տարածքներ հոգեկան խնդիրներ կամ ուսուցման դժվարություն և  ուշադրության կենտրոնացման խնդիրներ ունեցող անձանց
  • Ունենալ ճկուն աշխատանքային գրաֆիկ խրոնիկ առողջական խնդիրներ ունեցող անձի համար, ում հարկավոր են ավելի շատ ընդմիջումներ, կամ ով ունի դեղորայք ընդունելու ժամանակացույց, որը դժվարացնում է վաղ արթնանալ:
  • Դպիր տրամադրել մեկին, ով ունի տեսողական կամ մտավոր խնդիրներ
  • Տրամադրել ենթագրեր և ժեստերի լեզվի թարգմանիչ լսողության խնդիրներ ունեցող անձանց
7
Checks and Balances
8
Specific Regulations
9
No Rights without Remedies
10
Common Cause Across Social Movements

Download All Principles (English DOC / PDF)

Download All Principles (Español DOC / PDF)

Download All Principles (Tiếng Việt DOC / PDF)

Download All Principles (Հայերեն DOC / PDF)